FANDOM


Szablon:DisambigR

Szablon:!- Szablon:! colspan=2 style="padding:2px" Szablon:!Szablon:!-
Paul Newman
220px
Paul Newman w czerwcu 2007 roku
Prawdziwe nazwisko Paul Leonard Newman
Data i miejsce urodzenia 26 stycznia 1925
Szablon:Państwo flaga USA Shaker Heights w stanie Ohio, USA
Data i miejsce śmierci 26 września 2008
Szablon:Państwo flaga USA Westport w stanie Connecticut, USA
Nagrody
Oscar
1986: Najlepszy aktor pierwszoplanowy - Kolor pieniędzy
1985: Oscar Honorowy
Złoty Glob
2005: Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym - Empire Falls
1984: Nagroda im. Cecila B. DeMille'a
1969: Najlepszy reżyser - Rachelo, Rachelo
1957: Najbardziej obiecujący debiutant
BAFTA
1962: Najlepszy aktor - Bilardzista
Emmy
2006: Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym - Empire Falls
Nagroda na MFF w Cannes
1958: Najlepszy aktor - Długie, gorące lato
Nagroda na MFF w Berlinie
1995: Najlepszy aktor - Naiwniak
20px Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
20px Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Profil w bazie IMDb

Paul Leonard Newman (ur. 26 stycznia 1925 w Shaker Heights, zm. 26 września 2008 w Westport[1]) – amerykański aktor, scenarzysta, reżyser, kompozytor i producent filmowy.

Życiorys Edytuj

W szkole brał udział w przedstawieniach teatralnych, wyróżniał się także w drużynach piłki nożnej i koszykówki oraz wśród pływaków. Otrzymał stypendium sportowe i podjął naukę w college'u na kierunku ekonomia.

W czasie II wojny światowej w latach 1943-1945 służył jako strzelec-radiotelegrafista w Navy Air Corp. Gdy był w wojsku szkolono go na pilota, ale nie mógł ukończyć kursu ze względu na daltonizm.

W latach 1951-1952 uczęszczał do Yale, pracując jednocześnie w nowojorskiej telewizji i ucząc się w Actors Studio. Przyciągnął uwagę krytyków debiutem na Broadwayu w "Picnicu" (1953). Na początku kariery był często mylony z szczupłym wówczas Marlonem Brando. Newman twierdził, że w co najmniej 500 notesach z autografami wpisał: "z najlepszymi życzeniami od Marlona Brando".

Po raz pierwszy pojawił się na dużym ekranie w filmie Srebrny kielich (1954), epizodzie biblijnym. Był tak zażenowany swoim ekranowym debiutem w tym historycznym fresku, że na łamach Variety zamieścił ogłoszenie, w którym przepraszał za swój występ. Jednak pozytywne recenzje otrzymał dopiero za rolę boksera Rocky'ego Graziano w Między linami ringu (ang. Somebody Up There Likes Me).

W latach 70. (na długo przed "Tajemnicą Brokeback Mountain") wzburzył całe Hollywood, gdy wyraził chęć zagrania głównej roli w adaptacji bestsellerowej powieści "The Front Runner", opowiadającej o homoseksualnej miłości między trenerem drużyny a zawodnikiem. Film nigdy nie powstał.

W 1986 otrzymał Oscara za rolę w filmie "Kolor pieniędzy".

Jego wielkim hobby były wyścigi samochodowe. Zainteresował się nimi po występie w filmie z 1969 Zwycięstwo. Swój pierwszy profesjonalny wyścig zaliczył w 1972 i do końca oficjalnie nie ogłosił zakończenia sportowej kariery. W 1979 ukończył 24-godzinny wyścig LeMans na drugiej pozycji. W 1995 ukończył na trzecim miejscu (i pierwszym w swojej klasie) 24-godzinny wyścig w Daytonie. Był też współwłaścicielem zespołu wyścigowego Newman/Haas/Lanigan Racing.

Kiedy ujrzała światło dzienne afera Watergate okazało się, że Paul Newman figurował na słynnej liście Wrogów Nixona (Richard Nixon's Enemies List).

Dwukrotnie zagrał role, w których miał pierwotnie wystąpić James Dean (a w których nie wystąpił z powodu przedwczesnej śmierci). Były to "Somebody Up There Likes Me" (1956) i "The Left Handed Gun" (1958).

Na Uniwersytecie Princeton studenci obchodzą 24 kwietnia tzw. "Dzień Newmana". W tym dniu, do tradycji należy wypicie 24 piw w ciągu 24 godzin. Nie jest to oficjalne święto uczelni, a sam aktor deklarował, że czułby się lepiej, gdyby tej tradycji już nie kontynuowano.

W 1982 stworzył wraz z przyjacielem Aron Edward Hotchner firmę/markę "Newman's Own Inc." produkującą żywność. Całość uzyskanych dochodów zasila "Newman's Own Fundation", będącą fundacją charytatywną. Obecnie wartość pomocy przeznaczonej, zarówno przez fundację jak i samego Paula Newmana, na cele charytatywne przekroczyła 250 milionów dolarów.

W czerwcu 2008 media doniosły, że aktor, były nałogowy palacz, ma raka płuc[2].

26 września 2008 w wieku 83 lat zmarł w swoim domu na raka płuc.

Życie prywatne Edytuj

W 1949 ożenił się z Jackie Witte, z którą miał troje dzieci: Scotta (jedynego syna, ur. w 1950, który zmarł w 1978 wskutek przedawkowania narkotyków), Susan (ur. w 1953, obecnie Kendall Newman) i Stephanie.

W 1958 rozwiódł się z nią i ożenił z Joanne Woodward. W 1961 urodziła się jego córka Melissa, w 1959 - Nell (obecne nazwisko Potts), w 1965 - Claire.

Filmografia Edytuj

  • 1949-1953 The Aldrich Family – okazjonalne role (1952-53)
  • 1954 Srebrny kielich (Silver Chalice, The) – Basil
  • 1956 Między linami ringu (Somebody Up There Likes Me) – Rocky Graziano (Rocco Barbella)
  • 1956 Rack, The – Captain Edward W. Hall Jr.
  • 1957 Historia Heleny Morgan (Helen Morgan Story, The) – Larry Maddux
  • 1957 Until They Sail – Captain Jack Harding
  • 1958 Rally 'Round the Flag, Boys! – Harry Bannerman
  • 1958 Gwiazda szczęścia Billy Kida (Left-Handed Gun, The) – William 'Billy the Kid' Bonney
  • 1958 Długie, gorące lato (Long, Hot Summer, The) – Ben Quick
  • 1958 Kotka na gorącym blaszanym dachu (Cat on a Hot Tin Roof) – Brick Pollitt
  • 1959 Young Philadelphians, The – Tony Lawrence
  • 1960 Widok z tarasu (From the Terrace) – Alfred Eaton
  • 1960 Exodus – Ari Ben Canaan
  • 1961 Bilardzista (Hustler, The) – Eddie Felson
  • 1961 Paryski blues (Paris Blues) – Ram Bowen
  • 1962 Słodki ptak młodości (Sweet Bird of Youth) – Chance Wayne
  • 1962 Przygody młodego człowieka (Hemingway's Adventures of a Young Man) – Ad Francis
  • 1963 Nagroda (Prize, The) – Andrew Craig
  • 1963 Hud, syn farmera (Hud) – Hud Bannon
  • 1963 Nowy rodzaj miłości (New Kind of Love, A) – Steve Sherman
  • 1964 Prawda przeciw prawdzie (Outrage, The) – Juan Carrasco
  • 1964 Pięciu Mężów Pani Lizy (What a Way to Go!) – Larry Flint
  • 1965 Lady L – Armand
  • 1966 Ruchomy cel (Harper) – Lew Harper
  • 1966 Rozdarta kurtyna (Torn Curtain) – Prof. Michael Armstrong
  • 1967 Nieugięty Luke (Cool Hand Luke) – Lucas Jackson
  • 1967 Hombre – John Russell
  • 1968 Tajna wojna Harry'ego Frigga (Secret War of Harry Frigg, The) – Pvt. Harry Frigg
  • 1969 Butch Cassidy i Sundance Kid (Butch Cassidy and the Sundance Kid) – Butch Cassidy (Robert Leroy Parker)
  • 1969 Zwycięstwo (Winning) – Frank Capua
  • 1970 WUSA – Rheinhardt
  • 1971 Sometimes a Great Notion – Hank Stamper
  • 1972 Sędzia z Teksasu (Life and Times of Judge Roy Bean, The) – Judge Roy Bean
  • 1972 Z własnej kieszeni (Pocket Money) – Jim Kane
  • 1973 Człowiek Mackintosha (Mackintosh Man, The) – Joseph Rearden
  • 1973 Żądło (Sting, The) – Henry Gondorff
  • 1974 Płonący wieżowiec (Towering Inferno, The) – Doug Roberts
  • 1975 Zdradliwa toń (Drowning Pool, The) – Lew Harper
  • 1976 Nieme kino (Silent Movie) – Guest
  • 1976 Buffalo Bill i Indianie (Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson) – Buffalo Bill (William F. Cody)
  • 1977 Slap Shot – Reggie Dunlop
  • 1979 Kwintet (Quintet) – Essex
  • 1980 Gdy czas ucieka (When Time Ran Out...) – Hank Anderson
  • 1981 Fort Apache, Bronx (Fort Apache the Bronx) – Murphy
  • 1981 Bez złych intencji (Absence of Malice) – Michael Gallagher
  • 1982 Werdykt (Verdict, The) – Frank Galvin
  • 1984 Harry i syn (Harry and Son) – Harry
  • 1986 Kolor pieniędzy (Color of money, The) – Eddie Felson
  • 1989 Blaze – Earl Long
  • 1989 Projekt Manhattan (Fat Man and Little Boy) – Generał Leslie R. Groves
  • 1990 Pan i Pani Bridge – Walter Bridge
  • 1994 Hudsucker Proxy, The – Sidney J. Mussburger
  • 1994 Naiwniak (Nobody's Fool) – Sully
  • 1998 Półmrok (Twilight) – Harry Ross
  • 1999 List w butelce (Message in a Bottle) – Dodge Blake
  • 2000 Dla forsy (Where the Money Is) – Henry Manning
  • 2002 Droga do Zatracenia (Road to Perdition, The) – John Looney
  • 2005 Wspaniałe Pustkowie. Spacer po Księżycu 3D (Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D, głos)
  • 2005 Empire Falls – Max Roby
  • 2006 Auta (Cars) – Doc Hudson (głos)

Szablon:Przypisy

Linki zewnętrzne Edytuj

an:Paul Newman br:Paul Newman bg:Пол Нюман ca:Paul Newman cs:Paul Newman cy:Paul Newman da:Paul Newman de:Paul Newman et:Paul Newman el:Πωλ Νιούμαν en:Paul Newman es:Paul Newman eo:Paul Newman eu:Paul Newman fa:پل نیومن fr:Paul Newman ga:Paul Newman ko:폴 뉴먼 hr:Paul Newman io:Paul Newman id:Paul Newman it:Paul Newman he:פול ניומן ka:პოლ ნიუმანი sw:Paul Newman ku:Paul Newman la:Paulus Newman lb:Paul Newman lt:Paul Newman hu:Paul Newman mk:Пол Њуман ml:പോള്‍ ന്യൂമാന്‍ ms:Paul Newman nl:Paul Newman ja:ポール・ニューマン no:Paul Newman oc:Paul Newman pt:Paul Newman ro:Paul Newman ru:Ньюман, Пол simple:Paul Newman sk:Paul Newman sl:Paul Newman szl:Paul Newman sr:Пол Њуман sh:Paul Newman fi:Paul Newman sv:Paul Newman th:พอล นิวแมน vi:Paul Newman tr:Paul Newman uk:Ньюман Пол ur:پال نیومین zh:保羅·紐曼


Błąd rozszerzenia cite: Istnieje znacznik <ref>, ale nie odnaleziono znacznika <references/>

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki