FANDOM


Jan Piotr Pruszyński herbu Rawicz (ur. 12 maja 1941, zm. 11 kwietnia 2008) - polski prawnik, specjalista w dziedzinie ochrony zabytków (dziedzictwo kultury). Profesor dr hab. wykładał m.in. na Wydziale Administracji i Zarządzania Wyższej Szkoły Informatyki, Zarządzania i Administracji w Warszawie.

Syn Piotra Pruszyńskiego i Wilhelminy z Załęskich.

Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i podyplomowe studia dokumentacji naukowej (PAN), studiował ponadto filologię i historię kultury krajów basenu Morza Śródziemnego, nauki pomocnicze historii (Uniwersytet Warszawski) oraz prawo amerykańskie (American Seminar Salzburg). Profesor zwyczajny, pracownik nauki w Instytucie Nauk Prawnych PAN. Specjalizował się w problematyce prawa w odniesieniu do nauki oraz kultury ze szczególnym uwzględnieniem ochrony zabytków i dziedzictwa narodowego. Był autorem pierwszych prac prawniczych poświęconych zagadnieniom ochrony zabytków: Prawna ochrona zabytków architektury w Polsce (1977), Ochrona zabytków w Polsce. Geneza, organizacja, prawo (1989), komentowanego zbioru przepisów Ochrona prawna zabytków w RFN (1992) i monografii Dziedzictwo kultury Polski, jego straty i ochrona prawna (2001).

Uczniami Profesora byli m.in: prof. nadzw. WSHE dr hab. Dariusz Matelski (UAM Poznań), Wojciech Paczuski i dr Kamil Zeidler (Uniw. Gdański)

Pochowany 17 kwietnia 2008 r., na Starych Powązkach w Warszawie w kwaterze 230 - III - 9.

Książki Edytuj

Autor 380 publikacji naukowych i popularnonaukowych, w tym książek:

  • Kazimiera Michałowska, Bożenna Matusiak, Jan Pruszyński, Przepisy o przedsiębiorstwach państwowych w NRD, WRL i ZSRR (Warszawa 1968)
  • Kazimiera Michałowska, Bożenna Matusiak, Jan Pruszyński, Przepisy o ustroju prokuratury w socjalistycznych krajach Europy (Warszawa 1968)
  • Kazimiera Michałowska, Bożenna Matusiak, Jan Pruszyński, Ustawy o radach narodowych, postępowaniu administracyjnym i komisjach kontroli społecznej CSSR (tłumaczenie z j. czeskiego Ewa Turczyńska). Rozporządzenia o przedsiębiorstwach państwowych w NRD, WRL i ZSRR (tłumaczenie z j. rosyjskiego Kazimiera Michałowska, z j. węgierskiego K. Turzańska, z j. niemieckiego Janusz Podolski) (Warszawa 1968)
  • Kazimiera Michałowska, Jan Pruszyński, Kodeks postępowania karnego Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Tłumaczenie z j. niemieckiego Adolf Kasprzak (Warszawa 1969)
  • Książka piękna (druk bibliofilski) VIII Światowa Konferencja Bibliofilów, Ukazało się nakładem Oficyny Wydawniczej Przypkowskich (Jędrzejów 1973)
  • Gramofon. Informator. II Pokaz Kolekcji Prywatnych Muzeum Techniki NOT (Warszawa 1974)
  • Płyty stare i najstarsze czyli nieco historii – Folder Festiwalu w Sopocie (tekst dwujęzyczny) (Warszawa-Sopot 1975)
  • Prawna ochrona zabytków architektury w Polsce. Wyd. Prawnicze (Warszawa 1977)
  • Janusz Łętowski, Jan Pruszyński, Funkcjonowanie administracji w świetle orzecznictwa, t. V (Warszawa 1977)
  • Zaklęty dźwięk: w stulecie fonografii: katalog wystawy (Warszawa, od grudnia 1977 do sierpnia 1978). Opracował Jan Piotr Pruszyński (Warszawa 1977)
  • Janusz Łętowski, Jan Pruszyński, Odpowiedzialność pracownika administracji, Wyd. Ossolineum (Wrocław 1978)
  • Prawna ochrona zabytków techniki. Skrypt Ośrodka Postępu Technicznego NOT, serii „Ochrona zabytków techniki” (Warszawa 1979)
  • Stopnie naukowe. Studium z prawa administracyjnego, Wyd. Ossolineum (Wrocław 1983)
  • Janusz Łętowski, Jan Pruszyński, Administracja Republiki Federalnej Niemiec, Wyd. Ossolineum (Wrocław 1983)
  • Janusz Łętowski, Jan Pruszyński, Prawo – Administracja – Gospodarka. Księga ku czci Profesora Ludwika Bara, Wyd. Ossolineum (Wrocław 1983)
  • Stary gramofon, stara płyta, Wyd. KAW (Warszawa 1985)
  • Postępowanie administracyjne krajów zachodnich (Austria, Hiszpania, RFN, Stany Zjednoczone, Szwecja). Teksty i komentarze. Wyd. Ossolineum (Wrocław-Warszawa 1986)
  • Varsaviana rara et curiosa kolekcjonerów warszawskich. Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Warszawy i Muzeum Historyczne m. st. Warszawy (Warszawa 1986)
  • Janusz Łętowski, Jan Pruszyński, Das polnische Verwaltungsverfahrensgesetzbuch. Tekst und Kommentar. Wyd. Ossolineum (Wrocław 1987)
  • Piosenka o mojej Warszawie. Fonografica z kolekcji Jana Pruszyńskiego. Katalog Muzeum m. st. Warszawy (Warszawa 1988)
  • Ustawa Czeskiej Rady Narodowej z dnia 30 marca 1987 roku „O opiece nad zabytkami”. Przekład z j. czeskiego i wprowadzenie Jan Pruszyński. Wydawnictwa Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (Warszawa 1988)
  • Ochrona zabytków w Polsce. Geneza – organizacja – prawo. Wyd. PWN (Warszawa 1989)
  • Ochrona zabytków na Kubie. Przepisy prawne, (tłumaczenie tekstu, komentarz). Wyd. Przedsiębiorstwo Konserwacji Zabytków (Warszawa 1990)
  • Piosenka o mojej Warszawie. Fonografica z kolekcji Jana Pruszyńskiego. Katalog wystawy w Muzeum Historycznym m. st. Warszawy (Warszawa 1991)
  • Ochrona prawna zabytków w Republice Federalnej Niemiec. Teksty i komentarze, Wyd. Przedsiębiorstwo Konserwacji Zabytków (Warszawa 1992)
  • Maria Kruk, Jan Pruszyński, Jaka konstytucja? Analiza projektów Konstytucji RP, Wyd. Sejmowe (Warszawa 1994)
  • Krzysztof Budziło, Jan Pruszyński, Dla dobra Rzeczypospolitej. Antologia myśli państwowej. Wyd. Sejmowe (Warszawa 1996)
  • Wnioski rewindykacyjne zbiorów Ossolineum oraz dzieł sztuki i zabytków ze zbiorów lwowskich Wyd. Biura Pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej Polskiej do Spraw Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą (Warszawa 1998)
  • Dziedzictwo kultury Polski, jego straty i ochrona prawna. Wyd. Zakamycze, t. I-II (Kraków 2001)
  • Grusicanta seu żurawiejki (pseud. Joannes Ursinus de Villanova [właśc. Jan Piotr Pruszyński]). Tekst w języku polskim i łacińskim. Wyd. bibliofilskie dla uczczenia Wilanowskiej Parady Kawalerii (Warszawa-Wilanów 2005)
  • Dziedzictwo kultury Polski, jego straty i ochrona prawna. Wyd. II poprawione i uzupełnione do druku przygotował prof. nadzw. WSHE dr hab. Dariusz Matelski przy współpracy Wojciecha Paczuskiego. Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie (w druku).

Wspomnienie ucznia o Mistrzu Edytuj

Profesora Jana Pruszyńskiego poznałem na początku trzeciego tysiąclecia na konferencji w Warszawie zorganizowanej przez Fundację Stefana Batorego. Odbyliśmy wówczas bardzo interesującą i długą rozmowę dotyczącą różnicy między „dobrami kultury” a „dziedzictwem kultury”. W tym samym roku – 2001 – ukazało się „Dziedzictwo kultury Polski”. Książka okazała się bardzo trudna w dostępie. Wydawnictwo „Zakamycze” w Krakowie nie odpowiedziało na żaden z moich kilkunastu listów i monitów. Zaś w bibliotekach (tylko tych z obowiązkowym egzemplarzem – a więc 16 w skali kraju) książka przechowywana jest w dziale „Zbiory Specjalne” i udostępniana tylko na miejscu. Zwróciłem się wówczas (w 2003 r.) z zapytaniem do Profesora, gdzie można nabyć książkę. Po dwóch tygodniach przyszła paczka, a w tomie pierwszym wpis: „Panu Doktorowi Dariuszowi Matelskiemu – autorowi znakomitych dzieł rozszerzających niektóre aspekty tej pracy dedykuje Jan Pruszyński”. Po dwóch miesiącach mogłem zrewanżować się książką „Losy polskich dóbr kultury w Rosji i ZSRR”, a następnie kolejnymi o polskich dobrach kultury od XVI do XXI wieku. Utrzymywaliśmy ze sobą stały kontakt listowny, e-mailowy, telefoniczny (zaczynający się i kończący zawsze harcerskim „CZUWAJ!”). Spotykaliśmy się na konferencjach w Warszawie i Krakowie. Dwukrotnie dostąpiłem zaszczytu wygłoszenia referatu Profesora (w październiku 2005 r. w Instytucie Zachodnim w Poznaniu i w marcu 2006 r. w Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie). Byłem także jednym z nielicznych czytelników wspomnień Profesora zatytułowanych „Harce pierwsze, drugie i spóźnione”, w których opisał swoje przygody z harcerstwem.

Był Profesor dla mnie Mistrzem w zakresie badań nad „Dziedzictwem kultury Polski”. Inspirował do poszukiwań, korygował mój punkt widzenia na rewindykację w zakresie aspektów prawnych tych zagadnień, wynikających głównie ze skutków II wojny światowej. Uczył mnie służby Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewzruszone stanie na gruncie polskiej racji stanu! Podczas spotkań towarzyskich w Warszawie i Krakowie mogłem poznać pozanaukową duszę Profesora. Był wielkim erudytą, miał doskonałą pamięć – cytując w wielu językach całe fragmenty literatury pięknej, teksty piosenek (które wspólnie nuciliśmy – głównie harcerskich, ale również sześć zwrotek hymnu Austro-Węgier po polsku i po niemiecku…), a także sentencje w języku łacińskim. Wzajemnie korygowaliśmy się w tłumaczeniu tekstów w języku niemieckim (niejednokrotnie telefonicznie). Rozmowa z Profesorem była dla mnie zawsze wielkim przeżyciem naukowym i rozkoszą intelektualną. Takiego zapamiętam prof. Jana Pruszyńskiego do końca życia.

Podczas Konferencji Estreicherowskiej w Krakowie w marcu 2007 r. miałem także przyjemność poznania małżonki Profesora – pani Agnieszki Pruszyńskiej. Wspólnie spędzony z Profesorem i Jego Żoną czas (przeplatany licznymi anegdotami w różnych językach) – zarówno na konferencji, jak i w kawiarniach oraz restauracjach Krakowa – wspominam do dziś z wielkim sentymentem.

We wrześniu 2007 r. Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów Naukowych wyznaczyła Profesora moim recenzentem w przewodzie habilitacyjnym na podstawie książki „Polityka Niemiec wobec polskich dóbr kultury w XX wieku” (Toruń 2005; wyd. II popr., Toruń 2007). Już ciężko niedomagający na zdrowiu podjął się niełatwego zadania. W dniu 19 listopada 2007 r. zakończył recenzję konkluzją: „Opiniowana praca ma charakter pionierski, inspirujący dalsze badania i – co ważniejsze – wskazuje ich kierunki i źródła. Imponujący dorobek naukowy dr. Matelskiego, od pracy doktorskiej: Mniejszość niemiecka w Wielkopolsce w latach 1919-1939 (Poznań 1997) po liczne studia i artykuły dotyczące natury i przyczyn osadnictwa niemieckiego na ziemiach Rzeczypospolitej i statusu mniejszości niemieckiej oraz zagadnień zagrabionych i zniszczonych składników dziedzictwa kultury Polski cechuje konsekwencja badawcza. Wysoko oceniam również gruntowną monografię Autora Problemy restytucji polskich dóbr kultury od czasów nowożytnych do współczesnych (Poznań 2003; wyd. II rozszerzone, Kraków 2006, t. I-II), a także pracę Grabież dóbr kultury w wojnach Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1569-1795 (Poznań 2005) będącą pasjonującym, naukowym dodatkiem do dzieł literackich Henryka Sienkiewicza i Adama Krechowieckiego, ponieważ Szwecja zagarnęła w Polsce podczas obu wojen (1655-1660 oraz 1700-1721) i dotąd przetrzymuje najcenniejsze zasoby archiwalne, biblioteczne i artystyczne Polski. Szczególne miejsce w dorobku habilitanta zajmuje książka Losy polskich dóbr kultury w Rosji i ZSRR. Próby restytucji: archiwa – księgozbiory – dzieła sztuki – pomniki (Poznań 2003), ponieważ skutki zakazu pisania o stosunku Rosji carskiej i bolszewickiej do Polski, jej dziejów i kultury, poddawanego tak długo ograniczeniom i cenzurze, powodują po dziś nieuzasadnione naukowo obawy i uprzedzenia historyków polskich. Reasumując, stwierdzam z całą odpowiedzialnością, iż dr Dariusz Matelski jest w pełni ukształtowanym uczonym o dużym doświadczeniu dydaktycznym i znacznym dorobku pisarskim, co kwalifikuje Go do następnych stadiów postępowania w sprawie”.

Spoczywaj w pokoju!

Prof. nadzw. WSHE dr hab. Dariusz Matelski z Instytutu Historii UAM w Poznaniu

(Źródło: "Muzealnictwo", 2008, tom 49)

Źródła Edytuj

  • nekrologi "Rzeczpospolita" i "Gazeta Wyborcza" 15 kwietnia 2008 r. (Żona i syn z rodziną),

"Rzeczpospolita" i "Gazeta Wyborcza" 16 kwietnia 2008 r. (siostra z rodziną), "Gazeta Wyborcza" 15 kwietnia 2008 r. (Rektor, Senat, pracownicy i studenci Wyższej Szkoły Informatyki, Zarządzania i Administracji), "Gazeta Wyborcza" 16 kwietnia 2008 r. (Dyrekcja, Rada Naukowa, koleżanki, koledzy, przyjaciele z Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk), "Gazeta Wyborcza" 16 kwietnia 2008 r. (współpracownicy z Zakładu Prawa Konstytucyjnego i Badań Europejskich INP PAN), "Gazeta Wyborcza" 17 kwietnia 2008 r. (Zeidlerowie z Wybrzeża), "Tygodnik Powszechny" 20 kwietnia 2008 r. (Żona i syn z rodziną).


Teksty o Prof. Janie Pruszyńskim Edytuj

  • Dariusz Matelski, Prof. Jan Piotr Maria Pruszyński (1941-2008) – badacz dziedzictwa kultury Polski, „Muzealnictwo”, t. 49, 2008 (druk 2009), s.
  • Kamil Zeidler, Jan Piotr Pruszyński 1941-2008, „Ochrona Zabytków”, nr 3, 2007 (druk 2008), s. 107-108.

Linki zewnętrzne Edytuj

  • [[1]] - Nauka Polska

Szablon:Biografia stub

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki